सप्तकोशी–१० को भगनीमा घटस्थापनाको रौनक, कमल दहबाट जल ल्याएर कलश स्थापना

सप्तरी, असोज २५ गते ।

कैलाश माझी : बडादसैँको पहिलो दिन घटस्थापनाको अवसरमा सप्तरीको सप्तकोशी नगरपालिका–१०, भगनीस्थित दुर्गा मन्दिरबाट आइतबार भव्य कलश यात्रा निकालिएको छ। बाजागाजा र भक्तिभावसहित निकालिएको यात्रामा स्थानीय भक्तजनहरूको उल्लेख्य सहभागिता रहेको थियो। कलश यात्राले भगनी क्षेत्रलाई भक्तिमय बनाउनुका साथै नवरात्रको आगमनसँगै गाउँमा दसैँको रौनक थपेको छ।

आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिन निकालिएको कलश यात्रा वडाका विभिन्न स्थानको परिक्रमा गर्दै स्थानीय कमल दह पुगेको थियो। त्यहाँबाट जल संकलन गरी भक्तजनहरू पुनः दुर्गा मन्दिर फर्किएका थिए। त्यसपछि धार्मिक विधिअनुसार पूजा–अर्चना गरी मन्दिरमा कलश स्थापना गरिएको थियो।

दुर्गा पूजा समितिका अध्यक्ष धन्जित खडगाको नेतृत्वमा आयोजित कार्यक्रममा पण्डित जोगेन्द्र झाले पूजाका विधि सम्पन्न गराएका थिए भने मन्दिरका पुजारी कैलाश माझीको पनि धार्मिक अनुष्ठानमा भूमिका रहेको थियो।

घटस्थापना : शक्तिको आराधना सुरु हुने पवित्र दिन

हिन्दू धर्मपरम्पराअनुसार घटस्थापना शारदीय नवरात्रको पहिलो दिन हो। यस दिनदेखि नौ दिनसम्म देवी दुर्गाका विभिन्न स्वरूपको पूजा–आराधना गरिन्छ। नवरात्रलाई असत्यमाथि सत्य, अधर्ममाथि धर्म र दुष्ट शक्तिमाथि दैवी शक्तिको विजयको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।

घटस्थापनाका दिन शुभ साइतमा पूजा स्थल शुद्ध गरी माटोमा जौको बीउ छरेर जमरा राख्ने परम्परा छ। साथै कलश स्थापना गरी देवी दुर्गाको आह्वान गरिन्छ। दीप प्रज्वलन, गणेश पूजा र अन्य धार्मिक विधिपछि दुर्गा भवानीको आराधना सुरु गरिन्छ। जमरा र कलशलाई धार्मिक दृष्टिले पवित्रता, जीवन, समृद्धि र मंगलको प्रतीकका रूपमा लिने गरिन्छ।

धार्मिक मान्यताअनुसार कलशमा पवित्र जल राखेर देवीशक्तिको प्रतीकका रूपमा पूजा गरिन्छ। कलशलाई विभिन्न नदी, तीर्थस्थल तथा दैवी शक्तिको प्रतीकात्मक उपस्थितिसँग जोडेर हेर्ने परम्परा छ। घटस्थापनामा कलश स्थापना गर्नुले घर, मन्दिर र पूजास्थलमा सुख, शान्ति, समृद्धि तथा कल्याणको कामना व्यक्त गर्ने धार्मिक विश्वास बोकेको छ।

नौ दिनसम्म देवीका नौ स्वरूपको पूजा

नवरात्रका नौ दिनमा देवी दुर्गाका नौ स्वरूप—शैलपुत्री, ब्रह्मचारिणी, चन्द्रघण्टा, कूष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्रि, महागौरी र सिद्धिदात्रीको पूजा–आराधना गर्ने परम्परा छ। यी स्वरूपलाई शक्ति, तपस्या, साहस, ज्ञान, मातृत्व, विजय, निर्भयता, पवित्रता र सिद्धिको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।

नवरात्रका अवसरमा भक्तजनहरूले व्रत बस्ने, दुर्गा सप्तशती पाठ गर्ने, भजन–कीर्तन गर्ने, दीप प्रज्वलन गर्ने तथा मन्दिरमा पुगेर देवीको दर्शन र पूजा गर्ने गर्छन्। सप्तमी, अष्टमी र नवमीका दिन विशेष पूजा तथा धार्मिक अनुष्ठान गरिन्छ। विभिन्न समुदाय र क्षेत्रअनुसार पूजाका विधि र चलनमा केही भिन्नता पाइए पनि देवी दुर्गाप्रतिको श्रद्धा र भक्तिभाव यसको मुख्य पक्ष हो।

नवरात्रपछि आउने विजयादशमीमा देवीको प्रसादस्वरूप टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्दै दसैँ मनाउने परम्परा छ। यस पर्वले परिवारका सदस्यबीच भेटघाट, अग्रजबाट आशीर्वाद ग्रहण, आपसी मेलमिलाप र सामाजिक सद्भावलाई समेत बलियो बनाउँछ।

धार्मिक आस्था र सामाजिक एकताको प्रतीक कलश यात्रा

भगनीस्थित दुर्गा मन्दिरबाट निकालिएको कलश यात्रा धार्मिक अनुष्ठानमा मात्र सीमित नभई स्थानीय समुदायको धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक पहिचान र परम्पराको निरन्तरतासँग पनि जोडिएको छ। बाजागाजासहित गाउँका विभिन्न भागको परिक्रमा गरी कमल दहबाट जल ल्याएर कलश स्थापना गर्नुले स्थानीय धार्मिक स्थल र जलस्रोतसँग जोडिएको आस्थालाई उजागर गरेको छ।

हिन्दू धार्मिक परम्परामा जललाई पवित्रता र जीवनको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ। पूजा–आराधनाका लागि जल संकलन गरी कलश स्थापना गर्नु शुद्धता, मंगल र कल्याणको कामनासँग सम्बन्धित छ। यसले स्थानीय धार्मिक संस्कारलाई निरन्तरता दिनुका साथै समुदायका सदस्यबीच सामूहिक सहभागिता र सद्भाव बढाउन पनि सहयोग पुर्‍याउँछ।

बडादसैँ धार्मिक आस्थासँगै नेपाली समाजको सांस्कृतिक, पारिवारिक र सामाजिक सम्बन्धलाई बलियो बनाउने प्रमुख पर्व हो। नवरात्रका अवसरमा हुने पूजा, धार्मिक गतिविधि र सामूहिक सहभागिताले समुदायलाई एकताबद्ध बनाउने काम गर्छ।

भगनीस्थित दुर्गा मन्दिरमा घटस्थापनासँगै सुरु भएको पूजा–आराधना नवमीसम्म जारी रहनेछ। यस अवधिमा भक्तजनहरूले दुर्गा भवानीको आराधना गर्दै परिवार, समाज र राष्ट्रमा सुख, शान्ति, समृद्धि तथा कल्याणको कामना गर्नेछन्।

यसरी घटस्थापनाका दिन निकालिएको भव्य कलश यात्राले सप्तरीको भगनीमा बडादसैँको धार्मिक उत्सवलाई औपचारिक रूपमा अघि बढाएको छ। धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक परम्परा र सामूहिक सहभागिताको संगम बनेको यस यात्राले नवरात्रको सुरुआतसँगै स्थानीय क्षेत्रमा भक्तिमय वातावरण सिर्जना गरेको छ।