सप्तरी–१ मा चुनावी तमासा — स्वास्थ्य थला, शिक्षा दिशाहीन, रोजगारी शून्य, नेताहरू अझै भाषणमै मस्त

कैलाश माझी,सप्तरी : आसन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा सप्तरी निर्वाचन क्षेत्र नं. १ फेरि चुनावी हलचलले तातेको छ। गाउँ–टोलमा सभा, जुलुस, नाराबाजी, पोस्टर र घरदैलो अभियान तीव्र बनेका छन्। नेताहरू विकासका रंगीन सपना सुनाउँदै जनताको ढोका ढकढक्याइरहेका छन्। सामाजिक सञ्जालदेखि चिया पसलसम्म चुनावी बहस चुलिएको छ। तर जनताको दैनिक जीवनमा ठोस परिवर्तन देखिँदैन— अस्पतालमा सेवा कमजोर, विद्यालयमा गुणस्तर खस्किएको, रोजगारी नपाएर युवा विदेशिन बाध्य। पाँच वर्षसम्म जनताको समस्या नदेख्ने नेताहरू चुनाव नजिकिँदा मात्र सक्रिय देखिनु यहाँको पुरानै राजनीतिक दृश्य फेरि दोहोरिएको अनुभूति स्थानीयले गरिरहेका छन्।

स्वास्थ्य : उद्घाटनको फोटो धेरै, सेवा कमजोर — बिरामी अझै असुरक्षित

सप्तरी–१ का धेरै स्वास्थ्य संस्था कागजमा विस्तार भएको दाबी गरिए पनि व्यवहारमा सेवा अझै कमजोर छ। गाउँस्तरका स्वास्थ्य चौकीहरूमा नियमित डाक्टरको अभाव, औषधि नपाइने समस्या, उपकरण प्रयोगविहीन रहने अवस्था र कर्मचारीको कमी— यी समस्या वर्षौंदेखि ज्यूँका त्यूँ छन्।

सामान्य उपचारदेखि प्रसूति सेवा जस्ता आधारभूत सेवाका लागि पनि बिरामीले लामो दूरी पार गर्नुपर्ने अवस्था छ। गर्भवती महिलाले जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता अझै अन्त्य भएको छैन। आकस्मिक अवस्थामा एम्बुलेन्स समयमै नपुग्ने वा सेवा उपलब्ध नहुने गुनासो बारम्बार सुनिन्छ।

गम्भीर बिरामीलाई जिल्ला बाहिर वा राजधानी लैजानुपर्ने बाध्यताले आर्थिक बोझ बढाउनुका साथै समयमै उपचार नपाउँदा ज्यान जोखिममा पर्ने अवस्था सिर्जना गरेको छ। स्वास्थ्य सुधारको नाममा भवन निर्माण र उद्घाटन भए पनि सेवा व्यवस्थापन, दक्ष जनशक्ति, औषधि आपूर्ति र निरन्तर अनुगमन कमजोर हुँदा जनताको भरोसा घट्दै गएको छ। स्थानीय बासिन्दाको भनाइ छ— “भवन बन्यो, फोटो खिचियो, तर उपचार पाइएन।”

शिक्षा : भवन रंगियो, पढाइ खस्कियो — विद्यार्थीको भविष्य अन्योलमा

शिक्षा क्षेत्रमा भौतिक संरचना सुधारिएको देखिए पनि कक्षाकोठामा गुणस्तरीय शिक्षणको अभाव गम्भीर समस्या बनेको छ। शिक्षक अभाव, पुरानो शिक्षण शैली, कमजोर अनुगमन र व्यवस्थापनमा राजनीतिक हस्तक्षेपले शैक्षिक वातावरण प्रभावित भएको अभिभावकहरू बताउँछन्।

विद्यार्थीको सिकाइ स्तर खस्किँदै जाँदा अभिभावक निजी विद्यालयतिर धकेलिन बाध्य भएका छन्— जसले आर्थिक बोझ बढाएको छ। गरीब तथा विपन्न परिवारका बालबालिका अझै गुणस्तरीय शिक्षाबाट वञ्चित भइरहेका छन्।

सीपमूलक शिक्षा, प्राविधिक तालिम र स्थानीय रोजगारसँग जोडिएको पाठ्यक्रम विकासमा ठोस पहल नदेखिँदा पढेका युवाले पनि काम नपाउने समस्या बढेको छ। विद्यालयमा शिक्षक समयमै नआउने, प्रयोगशाला नचल्ने, पुस्तकालय बन्द रहने र परीक्षाको नतिजा कमजोर हुँदै जानु— यस्ता समस्याले विद्यार्थीको भविष्य अन्योलमा पारेको छ। शिक्षा सुधारको नारा भाषणमै सीमित रहँदा जनताको आक्रोश बढ्दै गएको छ।

रोजगारी : गाउँ रित्तिँदै, विमानस्थल भरिँदै — युवाको सपना विदेशमै

रोजगारी अभाव अहिलेको सबैभन्दा ठूलो सामाजिक पीडा बनेको छ। शिक्षित र अशिक्षित दुवै युवा विदेशिन बाध्य भएका छन्। स्थानीय स्तरमा उद्योगधन्दा न्यून हुनु, कृषि उत्पादनको उचित बजार नहुनु, लगानीको वातावरण कमजोर हुनु र सीप विकास केन्द्रको अभाव— यी सबै कारणले युवाले देशमै भविष्य नदेख्ने अवस्था बनेको छ।

धेरै युवाले ऋण काढेर विदेश जाने जोखिमपूर्ण बाटो रोजिरहेका छन्। असुरक्षित श्रम, अनिश्चित आय र परिवारबाट टाढा बस्ने बाध्यताले सामाजिक तथा मानसिक समस्या बढ्दै गएको छ। गाउँमा वृद्ध र बालबालिका मात्रै बाँकी रहने अवस्था बढ्दै जाँदा स्थानीय अर्थतन्त्र कमजोर हुँदै गएको छ।

देशमै रोजगारी सिर्जना गर्ने नारा चुनावी भाषणमा बारम्बार सुनिए पनि ठोस उद्योग स्थापना, सीप विकास कार्यक्रम र उद्यमशीलता प्रवर्द्धनको स्पष्ट योजना कार्यान्वयन नहुँदा युवामा निराशा बढेको छ। “हामीलाई भाषण होइन, काम चाहिएको छ” भन्ने आवाज अब खुला रूपमा उठ्न थालेको छ।

राजनीति : सेवा भन्दा स्वार्थ — किन घट्दैछ जनताको भरोसा ?

चुनावअघि सहानुभूति देखाउने र चुनावपछि हराउने प्रवृत्तिले जनताको विश्वास कमजोर बनाएको छ। ठेक्का, पद र प्रभावको राजनीति हाबी हुँदा स्वास्थ्य, शिक्षा र रोजगारी जस्ता आधारभूत मुद्दा पछाडि परेको आरोप स्थानीय स्तरमा सुनिन्छ।

जनताको करबाट आएको बजेटको पारदर्शी हिसाब नदिने संस्कार, योजना अधुरै छाड्ने प्रवृत्ति र चुनावपछि जनतासँग दूरी बढाउने व्यवहारले अविश्वास झन् गहिरिएको छ। नेताहरूबीच आरोप–प्रत्यारोप चलिरहे पनि जनताको आधारभूत समस्या समाधानतर्फ ठोस कदम नदेखिँदा राजनीतिक संस्कृतिप्रति निराशा बढेको छ।

जनताको चेतावनी : अब भाषण होइन, प्रमाण

सप्तरी–१ का मतदाता अब परिणाम खोजिरहेका छन्। अस्पतालमा सेवा छ कि छैन ? विद्यालयमा शिक्षक छन् कि छैनन् ? युवालाई कामको अवसर छ कि छैन ?— यिनै प्रश्न चुनावको केन्द्र बनेका छन्।

जनता अब भावनात्मक भाषणमा होइन, कामको प्रमाणमा विश्वास गर्न थालेका छन्। संकटको बेला जनतासँगै उभिएको, योजना पूरा गरेको र पारदर्शी हिसाब दिएको उम्मेदवारप्रति झुकाव बढ्दै गएको देखिन्छ।

निष्कर्ष
सप्तरी–१ लाई अब भाषण होइन, परिणाम दिने नेतृत्व चाहिएको छ। स्वास्थ्य सेवा सुदृढ, शिक्षा गुणस्तरीय र युवालाई देशमै रोजगारी दिने ठोस काम बिना विकासको नारा खोक्रो हुनेछ।

जनता सजग हुँदैछन्, प्रश्न गर्न थालेका छन्— र यसपालि मतपेटिका केवल मतदानको साधन मात्र होइन, नेतृत्वको काम–अकामको फैसला गर्ने अदालत बन्ने संकेत स्पष्ट देखिएको छ।

अब सन्देश स्पष्ट छ — भाषण होइन, नतिजा देखाऊ; नत्र जनताको निर्णय कठोर हुनेछ।