झमेली खंगको रिपोर्ट विवादमा, जनताले मागे निष्पक्ष छानबिन, जवाफदेहिता र स्वास्थ्य सेवामा सुधार

कैलाश माझी,सप्तरी : जनताको जीवन र स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने स्वास्थ्य संस्थाबाट यदि यस्ता त्रुटिपूर्ण रिपोर्टहरू जारी हुन थाल्छन् भने नागरिकले कसलाई विश्वास गर्ने? यही प्रश्न अहिले सप्तरीको कञ्चनरूप नगर अस्पताललाई लिएर उठ्न थालेको छ।

कञ्चनरूप नगरपालिका–१० निवासी झमेली खंग को नाममा जारी गरिएको अल्ट्रासाउन्ड (भिडियो एक्स-रे) रिपोर्टमा पुरुष बिरामी हुँदाहुँदै महिलाको प्रजनन अंग ‘पाठेघर (Uterus)’ सम्बन्धी विवरण उल्लेख भएको विषय सार्वजनिक भएपछि अस्पतालको सेवा प्रणाली, प्राविधिक व्यवस्थापन, रिपोर्ट प्रमाणीकरण प्रक्रिया तथा जनस्वास्थ्यप्रतिको जिम्मेवारीमाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ।

प्राप्त जानकारीअनुसार स्वास्थ्य समस्याका कारण झमेली खंग उपचारका लागि कञ्चनरूप नगर अस्पताल पुगेका थिए। अस्पतालमा एमबीबीएस डाक्टर मनिष देव र उदय सिंह चौधरी ले बिरामीको स्वास्थ्य परीक्षण गरी आवश्यक जाँचहरू गर्न सिफारिस गरेका थिए। सोही क्रममा गरिएको अल्ट्रासाउन्ड परीक्षणको प्रतिवेदन रेडियोलोजिस्ट डाक्टर अमरेन्द्र कुमार महतो द्वारा तयार गरिएको बताइएको छ।

तर सार्वजनिक भएको रिपोर्टमा पुरुष बिरामीको नाममा पाठेघर सम्बन्धी विवरण उल्लेख भएपछि घटनाले गम्भीर रूप लिएको छ। यो केवल एउटा टाइपिङ त्रुटि मात्र हो कि अस्पतालको सम्पूर्ण रिपोर्टिङ प्रणालीभित्र रहेको लापरबाहीको संकेत हो भन्ने प्रश्न अहिले नागरिकहरूको बीचमा उठिरहेको छ।

स्वास्थ्य सेवा कुनै सामान्य सेवा होइन। यहाँ हुने एउटा सानो कमजोरीले बिरामीको उपचार प्रक्रियालाई नै गलत दिशामा लैजान सक्छ। चिकित्सकले रिपोर्टका आधारमा उपचार गर्ने, बिरामीले रिपोर्टका आधारमा निर्णय गर्ने र परिवारले रिपोर्टकै आधारमा थप उपचारको तयारी गर्ने अवस्थामा यस्ता त्रुटिहरूले दूरगामी असर पार्न सक्छन्।

यदि एउटा पुरुष बिरामीको रिपोर्टमा पाठेघर उल्लेख हुन सक्छ भने भोलि अर्को बिरामीको रिपोर्टमा कस्तो त्रुटि आउला? कुनै गम्भीर रोग नभएको व्यक्तिलाई रोगी देखाइयो भने त्यसको जिम्मेवारी कसले लिने? कुनै बिरामीको वास्तविक समस्या छुट्यो भने त्यसबाट हुने क्षतिको हिसाब कसले दिने? यस्ता प्रश्नहरूको जवाफ सम्बन्धित निकायले दिनैपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

स्थानीय नागरिकहरूको भनाइमा सरकारी अस्पतालहरू जनताको अन्तिम भरोसाका केन्द्र हुन्। आर्थिक अवस्था कमजोर भएका, निजी अस्पतालमा महँगो उपचार गर्न नसक्ने हजारौं नागरिक सरकारी अस्पतालमा विश्वास गरेर पुग्ने गर्दछन्। त्यही अस्पतालबाट आउने रिपोर्टमाथि नै प्रश्न उठ्न थालेपछि जनताको विश्वासमा गम्भीर चोट पुग्ने खतरा बढेको छ।

घटनाले केही गम्भीर प्रश्नहरू जन्माएको छ—

•पुरुष बिरामीको रिपोर्टमा पाठेघर सम्बन्धी विवरण कसरी आयो?
•रिपोर्ट तयार गर्ने क्रममा आवश्यक सावधानी किन •अपनाइएन?
•प्रतिवेदन जारी गर्नुअघि कसैले अध्ययन वा प्रमाणीकरण गरेन?
•अस्पतालको गुणस्तर नियन्त्रण प्रणाली प्रभावकारी छ कि छैन?
•यस्ता त्रुटिहरू विगतमा पनि भएका थिए कि थिएनन्?
•जनताको स्वास्थ्यसँग जोडिएको यति संवेदनशील विषयमा जिम्मेवारी कसले लिने?

जनस्वास्थ्यको विषयमा हुने लापरबाहीलाई सामान्य घटनाका रूपमा लिन सकिँदैन। अस्पतालका हरेक रिपोर्ट, हरेक परीक्षण र हरेक निष्कर्षसँग एउटा बिरामीको जीवन जोडिएको हुन्छ। त्यसैले यस्तो विषयलाई "सामान्य गल्ती" भन्दै पन्छाउने प्रयास गरियो भने त्यो अझ गम्भीर चिन्ताको विषय बन्न सक्छ।

स्थानीयवासीहरूले कञ्चनरूप नगर अस्पताल, कञ्चनरूप नगरपालिका तथा सम्बन्धित निकायसँग घटनाको निष्पक्ष छानबिन गर्न, वास्तविकता सार्वजनिक गर्न तथा भविष्यमा यस्ता कमजोरी दोहोरिन नदिने स्पष्ट कार्ययोजना ल्याउन माग गरेका छन्।

जनताको करबाट सञ्चालित स्वास्थ्य संस्थाले जनताको विश्वास जोगाउन सक्नुपर्छ। स्वास्थ्य सेवामा हुने एउटा गल्तीले केवल एउटा रिपोर्ट बिगार्दैन, त्यसले सम्पूर्ण स्वास्थ्य प्रणालीमाथिको भरोसा नै कमजोर बनाउन सक्छ। त्यसैले यो घटनालाई गम्भीरतापूर्वक लिएर सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्नु, कमजोरी जहाँ छ त्यहाँ सुधार गर्नु र दोषी भेटिए कानुनी तथा प्रशासनिक कारबाही गर्नु सम्बन्धित निकायको दायित्व हो।

यता, समाचार तयार पार्दासम्म कञ्चनरूप नगर अस्पताल, सम्बन्धित चिकित्सक तथा कञ्चनरूप नगरपालिकाको आधिकारिक प्रतिक्रिया प्राप्त हुन सकेको छैन। सम्बन्धित पक्षको धारणा प्राप्त भएमा समाचार अद्यावधिक गरिनेछ।